CZYTAJ

SZTUKA | Uwikłane w płeć. Wystawa fotografii z kolekcji Joanny i Krzysztofa Madelskich

2012-05-14

Od ponad dwudziestu lat Joanna i Krzysztof Madelscy kolekcjonują sztukę współczesną, a od czterech powojenną fotografię polską. Tematem wokół którego zbudowali swój zbiór fotograficzny jest kobiecość rozumiana za Judith Butler jako szereg performatywnych aktów. Aktów fotograficznych, za którymi nie kryje się żadna absolutna tożsamość płciowa, lecz polegają one na nieustannej re/konstrukcji i wzmacnianiu wielości, osłabianiu tożsamości (raczej niż na jej ekspresji). To właśnie słynna, lecz wciąż nie wystarczająco przeczytana w Polsce książka Butler stała się punktem wyjścia dla pierwszej odsłony kolekcji. Tytuł wystawy jest parafrazą polskiego tłumaczenia wydanego przez Krytykę Polityczną Gender Trouble.

Wystawa w Muzeum Miasta Łodzi jest pierwszą odsłoną kolekcji, konfrontuje autorskie spojrzenia analizujące w mniej lub bardziej krytyczny sposób temat konstruowania płci kulturowej, ale również staje się przyczynkiem do dyskusji o konieczności rewizji historii fotografii powojennej w Polsce. Wystawa zderza ze sobą przedstawienia tworzone przez konserwatywnych artystów fotografików biorących udział w wystawach w rodzaju "Międzynarodowego Salonu Fotografii Artystycznej Wenus" z pracami artystów i artystek zainteresowanych - zwłaszcza po przełomie 1989 roku - w destabilizowaniu niezwykle silnej heteronormatywnej matrycy organizującej polską kulturę.

Wystawa Uwikłane w płeć ma układ chronologiczny. Narracja rozpoczyna się jeszcze przed drugą wojną światową: dzieła z tego okresu są pięknie wykonane, eleganckie i zmysłowe. Szlachetność techniki idzie w parze z mieszczańskim konserwatyzmem ujęcia tematu. Okres powojenny przynosi wahnięcie w postaci wymuszonego na twórcach polskiej fotografii epizodu socrealistycznego i dalsze rozwinięcie klasycznego tematu w bardziej nowoczesnej formie, ale też momentami ujętego minoderyjnie, na sposób drobnomieszczański. Wystawa skonstruowana jest w linearny sposób, ale pojawiają się w jej ramach punkty przesilenia, interwencje i uskoki prowokujące do zadania pytania o współczesne odczytanie fotografii historycznej. Podział galerii na dwa piętra stwarza okazję do zapoznania się z twórczością mężczyzn i kobiet, dostrzeżenia procesu emancypacji i zdobywania samoświadomości przez artystki, które od lat 1970. przejmują inicjatywę i zaczynają dominować w fotografii, nadając jej zupełnie nowe, nieznane wcześniej sensy, używając jej do wypowiedzenia nowych treści.

Wystawa w galerii na parterze zaczyna się od mistrzyń i mistrzów fotografii powojennej, których prace przenoszą odbiorcę w stronę krytycznego podejścia do tematu, nie tylko afirmacji i erotyzacji (choć i od tego nie są wolne klasyczki wpisywane retrospektywnie, trochę wbrew własnej woli, w nurt sztuki feministycznej). Wśród szerzej prezentowanych sylwetek są tu postacie mało znane, kontrowersyjne, a także cenione przez świat sztuki współczesnej. O ile na parterze przeważa fotografia dawna, dość zachowawczo ujmująca temat aktu ("płci pięknej"), o tyle na pierwszym piętrze mamy do czynienia z intensywną, trwającą od lat 1990. próbą dekonstrukcji i destrukcji dotychczasowych opresyjnych i tereotypowych modeli kobiecości. Na przykład androgyniczni bohaterowie uwidaczniają temat do tej pory wykluczony i nieobecny, inności, odmienności, umowności, kwestionują zastany, bipolarny porządek (wcześniej jedyną transgresją było to, że kobiety czasem fotografują).

Wystawa może być odbierana jako ekspozycja salonowa, jako pastisz i kolejna próba przepracowania tradycyjnie polskiego sposobu eksponowania zdjęć w formie "salonu wystawienniczego", ale także może być odebrana jako gabinet kolekcjonera, gabinet służący studiom, oddawaniu się kontemplacji niekoniecznie kuriozów, co raczej precjozów.

Artyści
Zdzisław  Beksiński, Monika Bereżecka Monika Redzisz /Zorka Project/, Józef  Dańda, Marian  Dederko, Marta  Deskur, Jerzy Benedykt Dorys, Kazimiera  Dyakowska, Jan  Dziaczkowski, Janina  Gardzielewska, Teresa  Gierzyńska, Maurycy  Gomulicki, Katarzyna  Górna, Aneta  Grzeszykowska, Izabela  Gustowska, Edward  Hartwig, Anna  Imiela, Piotr  Janik, Barbara  Konopka, Jerzy  Kosiński, Piotr  Kośnik, Grzegorz  Kowalski, Dorota  Kozieradzka, Aleksandra  Kubiak, Zofia  Kulik, Ewa  Kuryluk, Jerzy  Lewczyński, Zbigniew  Libera, Natalia  LL, Krystyna  Łyczywek, Katarzyna  Majak, Henryk  Makarewicz, Dorota  Nieznalska, Wacław  Nowak, Maciej  Osika, Ewa  Partum, Wiktor  Pental, Marek  Piasecki, Paweł  Pierściński, Wojciech Plewiński, Agnieszka  Polska, Krzysztof  Pruszkowski, Tadeusz  Rolke, Józef  Rosner, Mateusz  Sadowski, Jadwiga  Sawicka, Bronisław  Schlabs, Anna  Senkara, Anna  Sołtysiak, Michał  Sowiński, Marian  Schmidt, Jerzy  Wardak, Anatol  Węcławski, Monika Zielińska /Mamzeta/, Alicja  Żebrowska

Wystawa w ramach 11. Międzynarodowego Festiwalu Fotografii w Łodzi
Wystawa czynna: 12 maja - 28 czerwca 2012 r.
kurator wystawy: Adam Mazur


Więcej informacji: www.fotofestiwal.com, www.muzeum-lodz.pl


Zbigniew Libera, Ktoś Inny, 1988-2006.


Wojciech Plewiński, Beata Tyszkiewicz, 1957.


Katarzyna Górna, Marylin, 2004.


Tadeusz Rolke, Noworolski, Kraków, 1963.

materiały organizatora


REKLAMA

POLECAMY