Jak nie dać się ugotować? Krytyczne myślenie w praktyce

2026-05-19
Czas czytania 3 minuty

Czy potrzebujemy krytycznego myślenia? Czy krytyczne myślenie oznacza marudzenie, czepianie się i widzenie świata w czarnych barwach?

Od razu zaprzeczę. Krytyczne myślenie to przede wszystkim uważność. To zrobienie miejsca dla zdrowego rozsądku. Umiejętność dostrzegania tego, czego nie widać na pierwszy rzut oka, tego co zmienia się powoli, niemal niezauważalnie. Jak mówi Błażej Filanowski, aktywista i naukowiec Uniwersytetu Łódzkiego: „potrzebujemy krytyki motywującej do zmiany, a nie odbierającej motywację do działania”.

Nie chodzi więc o sam sprzeciw, lecz o stworzenie przestrzeni, w której możliwe staje się dostrzeżenie problemu, zanim będzie za późno. W swoim artykule pisze o roli zewnętrznych doradców i specjalistów, którzy patrzą z dystansu, a przez to widzą więcej. Nie są uwikłani w lokalne układy, organizacyjne przyzwyczajenia ani codzienną rutynę.

Mogą powiedzieć to, czego inni nie chcą lub nie potrafią zauważyć. Tego najbardziej dziś potrzebujemy: odwagi, by w porę dostrzec, że woda robi się coraz cieplejsza, a „gotującą się żabą” jesteśmy my sami.

Maja Ruszkowska-Mazerant, kuratorka treści numeru Wartości

Fragment artykułu:


...Przyjmowanie krytyki nie jest łatwe – łączy się z poznawczym wysiłkiem, może podważyć wartość naszej pracy, a bywa, że stawia wyzwanie naszej samoocenie. Dobrze wiedzą o tym koncerny technologiczne.

Algorytmy mediów społecznościowych starają się podpowiadać użytkownikom treści na podstawie profilowania ich historii aktywności i szufladkują ich w ramach grup – czasem sprawiając satysfakcję, innym razem pogłębiając frustrację czy radykalizując. Podobnie twórcy modeli językowych: wiele produktów spod znaku sztucznej inteligencji ma tendencję do przytakiwania i utwierdzania użytkownika w przekonaniu o słuszności jego pomysłów i punktu widzenia...

 

>> CZYTAJ CAŁY ARTYKUŁ << (po zalogowaniu)

Co zawiera artykuł:

  • Krytyka zorganizowana
  • Różnorodność krytycznych perspektyw: metoda Perebel
  • Adaptacja do krytyki
  • Kultura zmiany opartej na krytyce
  • Autorefleksyjność
  • Jak nie dać się ugotować?

 

Jeżeli chcesz podzielić się refleksją, pomysłem, tekstem czy poradą dotyczącą tematu przewodniego „Wspólnota” dołącz do naszego newslettera i poznaj zasady współpracy. Płacimy za teksty z wykorzystaniem dofinansowania z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.